Монгол Зэвсэгт Хүчин
ба Сэтгэцийн Эрүүл Мэнд
Монгол цэргүүд НҮБ-ын энхийн хамгааллын ажиллагааны хүн амд харьцуулахад дэлхийд тэргүүлдэг. Энэ бахархал бодит — мөн нүүдэлчин дайчны соёлоор дүүрэн. Тэр соёлын дотор сэтгэцийн эрүүл мэнд хэрхэн хэлэлцэгддэг, хэлэлцэгддэггүйг эндэс шулуун тайлбарлана.
Mongolian Armed Forces & Mental Health — UN PKO operational stress, PTSD, the nomadic warrior cultural identity and mental health discourse, MAF small community dynamics, Mongolia mental health resources, and clearance implications.
НҮБ-ын PKO — Бахархал ба Сэтгэлзүйн Дарамт
Монгол Улс нэг хүн амд харьцуулахад НҮБ-д хамгийн их цэрэг илгээдэг улсуудын нэг юм. Энэ нь институтийн бахархал — мөн сэтгэл зүйн өвөрмөц дарамт дагуулдаг.
Монгол цэргүүд Мали дахь MINUSMA, Судан болон бусад Африкийн ажиллагаанд оролцсон — энэ нь жинхэнэ дайны эрсдэлтэй, ИЕД-тэй, тогтворгүй улс төрийн орчинтой. PKO-ын стресс нь ойр дотно байлдаанаас ялгаатай: тогтворгүй байдлыг бага хяналттай, нарийн дүрмийн дор бүтцийн эвдрэлийг ажиглан байдаг. Энэ нь ялгаатай шарх үлдээдэг.
МАЗ Конго (DRC), Ливан, Кипр болон бусад олон театрт хувь нэмрээ оруулж ирсэн. Олон байршилд дахин дахин байршуулах нь PKO стрессийн хуримтлагдах хүчин зүйл нэмэгддэг: нэг удаагийн байлдааны ПТШС биш харин нарийн төвөгтэй, олон давхар ачаалал.
МАЗ-ын PKO нэр хүнд нь Монгол Улсын гадаад бодлогын гол баганад тооцогддог — "Гуравдагч хөршийн бодлого"-ын нэг хэсэг. Цэргүүдэд нэр хүндийг хамгаалахын тулд дарамт ихтэй байдаг. Энэ нь сэтгэл зүйн тусламж хайхаас татгалзах эсвэл гүйцэтгэлийн тухай ярихаас зайлсхийхэд нөлөөлж болно.
Нүүдэлчин Дайчны Соёл ба Сэтгэцийн Эрүүл Мэнд
Монголын цэргийн соёл тэсвэр тэвчээр, бие даан байдал, нийгмийн хариуцлагын уламжлалт үнэт зүйлсийг агуулдаг. Эдгээр нь хүч чадлын эх үүсвэр бөгөөд зарим нөхцөлд дэмжлэг хайхаас сэргийлэх саад болдог.
Монгол цэргийн өвийн гол нь биеийн хатуужил, орчны нөхцөлд зохицох чадвар, дотоодоо хадгалах хүч чадал юм. Ийм зан чанарыг нааш ороход байсаар ирсэн. Гэвч энэ нь мөн "дотоод тусламж хайх нь сул дорой байдлын илэрхийлэл" гэсэн шошгыг нэмдэг. Энэ нь буруу — ПТШС нь биеийн шархны нэгэн адил физиологийн хариу урвал юм. Харин эрүүл мэндийн тусламж хайхаас татгалзах нийгмийн дарамт бодит хэвээрээ.
Монгол цэргүүд нийгмийн хариуцлага — гэр бүл, нутаг оршин суугаа хүмүүс, улсаа — дэмжих зорилгоор PKO-д ордог. Сэтгэл зүйн хямрал энэхүү нийгмийн дарамтыг хүндрүүлдэг: "Би хотгор болсон бол гэр бүлдээ ачаа болох уу?" гэсэн асуулт. Хариулт нь: тусламж хайх нь ачаа биш — харин цааш үүргээ биелүүлэх замаа хадгалах.
МАЗ нь томоохон цэргийн байгууллагуудтай харьцуулахад жижиг. Бүх хүн бие биенийхийгийг мэддэг. Сэтгэл зүйн тусламжид хандах нь цэрэгт ур чадварын хувьд харагдаж болно. Энэ нь тусламж хайхгүй байх нэмэлт шалтгаан болдог. Гадаад иргэний үйлчилгээ нь илүү нууцлалтай замыг олгодог.
ПТШС-ийн Бодит Байдал
МАЗ ПТШС-ийн албан ёсны статистик нийтэлдэггүй. Дараах мэдээлэл нь PKO-д оролцсон ижил хэмжээтэй цэргийн байгууллагуудын мэдлэг дээр суурилна.
Дэмжлэгийн Эх Сурвалжууд
МАЗ-ын дотоод сэтгэл зүйн тусламжийн бүтэц нийтэд дэлгэрэнгүй мэдэгддэггүй. Дараах нь баталгаажсан нийтийн болон иргэний эх сурвалжууд юм.
МАЗ дотоод сэтгэлзүйн тусламжийн дэлгэрэнгүй бүтцийн талаар нийтийн мэдээлэл тавьдаггүй. Хэрэв тусламж хэрэгтэй бол хаанаас эхлэхийг мэдэхгүй байвал: Итгэлийн Утас руу 1800-1200 залга. Энэ дуудлага нь нууцлалтай бөгөөд нэгж эсвэл командтай холбогддоггүй.
PKO Байршуулалтын Зөвшөөрөл ба Сэтгэцийн Эрүүл Мэнд
Энэ бол ихэнх МАЗ-ын цэргүүд сэтгэцийн эрүүл мэнд дэмжлэгийн тухай бодоход бодит асуудаг асуулт. Шулуун хариулт энд байна.
Сэтгэцийн эрүүл мэндийн бүртгэл PKO байршуулалтын шалгарлыг хэрхэн нөлөөлдөг тухай тодорхой шалгуурыг МАЗ нийтэлдэггүй. Эмзэг байдал нь шалгуурыг тодорхой мэдэхгүйн улмаас тусламж хайхаас татгалздаг.
Олон улсын цэргийн эрүүл мэндийн системүүдэд батлагдсан: ПТШС-ийн эмчилгээ хийлгэж дуусгасан цэргүүд дараа нь байршуулалтад бэлэн байх магадлал өндөр. Эмчлэгдэлгүй шинж тэмдгийг нуусан байдалтай байршуулалтаас тасрах хэсэгт байрна — эмчилгээ нь гарц.
Итгэлийн Утас, хувийн зөвлөгч, эсвэл нийтийн эмнэлгийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн үйлчилгээнд хандах нь командын гинжинд автоматаар мэдэгддэггүй. Иргэний эмчийн нууцлал хамаарна. Хэрэв нэгжийн харагдацгүйгээр нөхцлөө ойлгохыг хүсвэл — иргэний эмч анхны алхам байдаг.
Хэрэв энэ платформ дээр туршлагаа хуваалцвал: нэгжийн нэр томьёо, ажиллагааны тактикийн мэдээлэл, мэдлэгийн хамтран ажиллагааны дэлгэрэнгүй мэдээлэл оруулахгүй. МАЗ-ын ажлын соёл, PKO туршлага, карьерийн бодит байдлын тухай хувийн тайлбар нь нууц ажиллагааны мэдээлэлгүйгээр л үнэ цэнэтэй байдаг.