●InvestigationsCongress made VA disability claims free to file. An entire industry charges veterans anyway — and nobody can stop them.→

Landhelgisgæslan — Ísland

Starfsferillinn, Laun og Framtíðin: Leiðarvísirinn sem þú færð ekki við ráðningu

Þrjár starfsgreinar, opinberar launatölur, NATO-hlutverk þjóðar án hers, og hvað biður þig eftir þjónustuna. Fyrir Íslendinga sem vilja heildarbildina áður en þeir skrifa undir.

Starfsgreinarnar þrjár

Landhelgisgæslan er borgaraleg stofnun — ekki her — en hún krefst þjálfunar og fagþekkingar á heimsklassa-stigi. Þrjár aðalstarfsgreinar mynda stofnunina, og leið þín inn ræður miklu um starfsferilinn.

Sjóliðar — Þilfar og siglingarstjórnun

Fiskiðnaðarskólinn á Ísafirði / Hafnarskólinn — stýrimanns- og skipstjóranám

Þetta er stærsta starfsgreinin. Sjóliðar þjóna um borð í varðskipum Landhelgisgæslunnar — Þór, Ægir og Baldur — og sinna m.a. fiskveiðieftirlit, leitar- og björgunarstarfi (SAR), eftirliti með mengunarmálum og EEZ-gæslu. Inntökuskilyrði: grunnskólapróf, námskeið í skyndihjálp og, eftir tækifæri, stýrimannanám við viðurkennd sjómenntarstofnanir. Framgangur felur í sér frekara nám — skipstjóranám stigsmats A eða B — sem opnar fyrir hærri stöður. Sjóstarf þýðir tíðar vaktir, tvö til þrjú vikur í senn um borð og jafnlangan frí á landi; þetta líkan hentar ekki öllum og er ráðlegt að þekkja það áður en gengið er til liðs.

Loftliðar — Þyrla og loftfar

Þyrlusveit Landhelgisgæslunnar / samstarf við Flugakadémíur — áður og eftir ráðningu

Loftliðar starfa með þyrluflota Landhelgisgæslunnar (m.a. AgustaWestland AW101 Mk612 eftir afhendingu og eldri vélar) og sjá um SAR-flugleit, sjúklingaflutning, eftirlitsflug og tengsl við NATO-loftvarnarþyrpur í Keflavík þegar við á. Loftliðar eru hlutfallslega fáir en bera mikla ábyrgð — þyrluáhafnir starfa í sumum hættulegastum SAR-skilyrðum í Norður-Atlantshafi. Inntaka krefst flugréttinda (að lágmarki PPL), góðs heilsufars, og frekara nám í gegnum samningsstofnanir. Gæti þurft verulegar fjárfestingar í námi áður en ráðningarferlið hefst; staðfesta þarf skilyrði beint við Landhelgisgæsluna á landhelgisgaeslan.is.

Tæknisvið — Vélar og tækni

Iðnaðarmenntastofnanir á Íslandi — véla-, raf- og skipstjórnartækni

Tæknisvið sér um vélaburðarþol, raf- og rafeindabúnað, samskiptatækni og viðhald skipa sem þyrluflota. Inntaka krefst iðnmenntunnar (vélavirki, rafvirki eða sambærilegt) eða tæknilegrar háskólamenntun. Þetta er vaxandi svið hjá stofnuninni vegna þróunar á nýjum búnaði. Vinnutími er að hluta til settur á landi þó farið sé í sjóferðir til viðhalds. Laun og framgangur fylgja sömu kjarasamningum og aðrar starfsgreinar.

Háskólinn á Hólum (áður Fiskiðnaðarskólinn á Hólum í Hjaltadal) og menntastofnanir á Ísafirði bjóða upp á sjómenntun með viðurkenningu frá íslensku samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytinu. Þessar menntastofnanir eru aðalbakland Landhelgisgæslunnar hvað varðar sjómenntaða starfsmenn.

Launatafla 2024 — Grófar tölur

Laun hjá Landhelgisgæslunni eru sett í kjarasamningum við fagfélög — m.a. Sjómannafélag Íslands og Félag íslenskra flugmanna — og taka mið af stigi, reynslu og starfsgreinar. Tölurnar hér eru nálægar og byggðar á opinberum gögnum; staðfesta skal núverandi laun beint á landhelgisgaeslan.is eða í gegnum viðkomandi fagfélag.

Heimild: landhelgisgaeslan.is (opinber starfsauglýsingar) og kjarasamningsgögn Sjómannafélags Íslands. Allar tölur í íslenskum krónum (ISK), brúttó á mánuði.

Yngsti stigi — Sjóliðar (undirmaður)

~ISK 650.000–800.000/mán

Brúttólaun á byrjunarstigi, sjóliðar í þeirri vinnu sem er á skipum. Sjógjald og yfirvinnugreiðslur bætast við; heildarlaun geta verið hærri á útferjum.

Miðstig — Stýrimaður / Tæknistjóri

~ISK 700.000–900.000/mán

Starfsmenn með formlega sjómenntun og nokkurra ára reynslu. Stýrimenn með B-réttindi og tæknistjórar með iðnnám eða tæknimenntun falla hér undir.

Hærra stig — Skipstjóri / Þyrluflugmaður

~ISK 1.000.000–1.300.000/mán

Skipstjórar með full réttindi og þyrluflugmenn með viðurkennda menntun og reynslu. Flugmenn geta haft hærri laun vegna sérfræðiþekkingar og flugtakmarkanna.

Útfararstuðlar og SAR-greiðslur

Viðbótargreiðslur á akti

Sérstök útfararstuðul gilda á leitar- og björgunaraðgerðum og næturtímum. Þetta eru greiðslur umfram grunnlaun, ekki bónus; þær endurspegla raunhættu og kröfur á starfsfólk.

Laun á Íslandi breytast oft í kjarasamningsviðræðum sem eiga sér stað árlega eða annað hvert ár. Verðbólga hefur verið há síðan 2022. Staðfestu alltaf núverandi laun beint við Landhelgisgæsluna eða viðkomandi fagfélag; þær tölur sem eru birtar hér endurspegla opinberar starfsauglýsingar og kjarasamningsgögn á tilteknum tíma og eru ekki ábyrg sem nákvæmar núverandi tölur.

Starfsframvinda — Stig og menntun

Landhelgisgæslan notar ekki hernaðarlegar hershöfðingjaraðir. Stigakerfi hennar fylgir alþjóðlegum siglinga- og flugréttindakerfum — þ.e. borgaralegum sjómenntamarkmiðum, ekki herstöðum. Þetta þýðir að framgangur er bundinn við formlegar menntunarkröfur og reynslu á sjó eða í lofti, ekki við stríðsþátttöku eða hernaðarlegar æfingar.

Sjóliðar — Byrjunarstig

Undirmaður / Skipverji

Inngangsstig. Krefst grunnskólaprófs og grundvallarsjónarbrigða á sjó. Þjálfun í skyndihjálp og öryggi um borð er skylda. Margir sem hefja störf á þessu stigi fara fljótlega í frekara nám.

Sjóliðar — Miðstig

Stýrimaður (3. og 2. stigi)

Krefst stýrimannanáms við Fiskiðnaðarskólann eða sambærilega stofnun, ásamt STCW-viðurkenningu (alþjóðlegur staðall um menntun og þjálfun sjómanna). Reynsla á sjó er skilyrði fyrir hvert stig. Þetta stig krefst meðaltals þriggja til fimm ára þjónustu.

Sjóliðar — Hæsta stig

Stýrimaður (1. stig) / Skipstjóri

Krefst fullra skipstjóraréttinda (Master Mariner eða sambærileg). Þetta er hæsta faglegt stig sjóliðanna. Skipstjórar bera fulla ábyrgð á skipi, áhöfn og verkefnum. Fáir ná þessu stigi; þeir sem ná því hafa venjulega meira en tíu ára reynslu.

Loftliðar — EASA/ICAO

Flugmaður / Þyrluflugmaður

Flugmenn fylgja EASA-réttindakerfinu (Commercial Pilot Licence eða ATPL). Þyrluflugmenn þurfa sérstakar þyrluréttindi. Framgangur í loftliðum er bundinn við flugstundir, eintaksréttindi og EASA-kröfur — ekki innri hershöfðingjaraðir.

Tæknisvið

Tæknifræðingur / Yfirvélamaður

Tæknisvið fylgir bæði iðnmenntakerfinu (sveinspróf og meistararéttindi) og alþjóðlegum vélamannastigum (Chief Engineer Class I eða II). Framgangur krefst formlegrar menntun og staðfestrar reynslu.

Háskólinn á Hólum (Hólar University) — áður þekktur sem Fiskiðnaðarskólinn — er aðalmenntastofnun landsins í sjómenntun. Skólinn býður upp á sjómenntunarnám með alþjóðlegri STCW-viðurkenningu. Einnig er hægt að fá hluta af þessari menntun við Verzlunarskóla Íslands og sérstakar flugakadémíur.

NATO-tengsl — Bandalagið á íslenski háttinn

Ísland hefur verið meðlimur í NATO frá stofnun þess árið 1949 — en hefur aldrei átt her. Þetta er einstakt í NATO-sögunni: stofnmeðlimur sem leggur til landfræðilega stöðu, njósnagögn, SAR-getu og gestgjafastuðning, en ekki hersveitir.

Keflavík og loftgæslan: Eftir að Bandaríkjaher fór frá Keflavík árið 2006 tók NATO að sér reglubundnar loftgæsluþjónustur með skip-og-svífl-skipulag þar sem meðlimalþjóðir NATO senda víxlandi þotur til landsins. Frá 2008 hefur þetta skipulag verið við lýði; frá 2016 varð það hluti af stærra Enhanced Air Policing-verkefni NATO. Þetta þýðir að Landhelgisgæslan samhæfir sig reglulega við erlenda herþota sem eru á leigusamningi til að vernda íslenskt lofthelgi — verkefni sem var Bandaríkjaher þegar Ísland var hluti af kalda stríðinu.

5. gr. og hvað það þýðir í raun: 5. grein NATO-sáttmálans er gagnkvæm varnarskuldbinding — árás á einn meðlim er árás á alla. Fyrir íslenska landhelgisgæslumenn þýðir þetta eftirfarandi í raun: þeir eru hluti af verndarkerfi sem styðst við herlið annarra þjóða, en bera sjálfir ekki vopn í hernaðarlegum skilningi. Á æfingum og samhæfingarfundum tengt NATO gætu starfsmenn Landhelgisgæslunnar komið þar sem tengiliðir eða sérfræðingar í SAR og siglingum — ekki sem hermenn.

ISPA og NATO-æfingar: Ísland tekur þátt í NATO-samhæfingaræfingum og hefur gefið til kynna áhuga á að efla þátttöku sína. Landhelgisgæslan gegnir hlutverki í SAR-samhæfingum Norður-Atlantshafs sem eru hluti af SAREX-æfingum NATO og samhæfingu við íslenska flugþjónustuna ISAVIA.

Starfsmenn Landhelgisgæslunnar eru borgaralegir embættismenn, ekki hermenn. Þeir taka ekki þátt í hernaðarlegum aðgerðum og eru ekki undir hernaðarlegum skipunarkerfum. NATO-tengsl Íslands eru pólitísk og búnaðarleg — landið er hluti af verndarnetinu en leggur ekki til her til þess.

Eftir þjónustuna — Hvert er leiðin?

Kaupskipamennska — Sjómannafélag Íslands

Sjóliðar með STCW-viðurkenningu og reynslu frá Landhelgisgæslunni eru vel settir á kaupskipamarkaðinn, bæði innlendum og erlendum. Sjómannafélag Íslands er aðalfélag starfsfólks á sjó og gegnir lykilhlutverki í kjaraviðræðum og réttindagæslu. Lífeyrisgreiðslur safnast upp í lífeyrissjóðum sem eru hluti af íslensku almannatryggingakerfi — en einstaklingssjóðir sjómanna (eins og Líftryggingasjóður sjómanna) geta skipt máli; ganga þarf úr skugga um stöðu þeirra við eða fyrir starfslok.

Viðskiptaluft — Þyrluflugmenn og flugmenn

Þyrluflugmenn með EASA-réttindi og reynslu í SAR-flugum eru mjög eftirsóttir í viðskiptafluginu, haf- og fjallaskoðunarflugum, sjúkraflutningum og ferðaþjónustu. Íslenski markaðurinn er lítill en sérstakar leiðir til Noregs, Danmerkur og Bretlands eru vel þekktar meðal fyrrverandi starfsmanna loftliðanna.

Almannavarnir og lögregluþjónusta

Vegna þekkingar á SAR-starfi og skipulagðri vinnu í krefjandi aðstæðum eru fyrrverandi Landhelgisgæslumenn stundum sóttir til starfa hjá lögreglu, slökkvilið og almannavarnaþjónustu. Þess ber þó að geta að engar sjálfvirkar réttindaflutnings-leiðir eru til staðar milli þessara stofnana.

Lífeyrir og félagsleg réttindi

Starfsmenn Landhelgisgæslunnar greiða í almenna lífeyrissjóðina (m.a. Lífeyrissjoður starfsmanna ríkisins, LSR, eða einkageiraljóðar eftir samningum). Lífeyrisréttindi á Íslandi eru lífeyrissjóðsbyggð og safnast upp á grundvelli launatengdra greiðslna, þannig að lengd og laun á starfsævinni ráða miklu. Rétt er að staðfesta hjá LSR eða viðkomandi lífeyrissjóði hvernig áunnin réttindi eru og hvað verður við þau við starfslok.

Áður en þú skrifar undir: Fimm spurningar

01Hvaða starfsgrein ertu að fara inn í — sjóliðar, loftliðar eða tæknisvið? Þetta ræður mestum hluta starfsferils þíns, launafyrirkomulags og framtíðarmöguleika. Spurðu beint.
02Ert þú tilbúin(n) fyrir vaktavinnu — tvær til þrjár vikur um borð með sama langan frítíma á landi? Þetta er lífsstíllsákvörðun sem hefur áhrif á fjölskyldusamband og daglegt líf.
03Hefurðu skoðað hvar lífeyrisréttindin þín safnast upp og hvernig þau hegða sér ef þú skilur við stofnunina áður en ævi þín er á enda? Fáir spyrja um þetta við ráðningu.
04Þekkir þú mismuninn á borgaralegum og hernaðarlegum hlutverkum í NATO-samhæfingu? Sem Landhelgisgæslumaður ertu borgaralegur embættismaður — ekki hermaður — þótt þú vinnir í nálægð við erlenda herlið.
05Hefurðu staðfest núverandi laun og kjarasamninga beint á landhelgisgaeslan.is eða í gegnum Sjómannafélag Íslands eða Félag íslenskra flugmanna? Tölur eldast fljótt á Íslandi vegna verðlags og kjaraviðræðna.

OPSEC

Deildu ekki NATO-loftgæsluupplýsingum, staðsetningu þyrlu á vakt, tilteknum leitar- og björgunartíma eða hernaðarlegri samhæfingarupplýsingum. Lýsing á launum, starfsaðstæðum og menntunarkröfum er á almannafæri og ætti ekki að fela neinar ógnunaruppsprettur.

← Ísland — yfirlit ← Allar þjóðir